Locatie

De voormalige Centrale Bibliotheek aan de Stadhuisbrug / Oudegracht

UtrechtDownUnder 2020 is te vinden in de voormalige Centrale Bibliotheek en voormalig Broese aan de Oudegracht 167. De gemeente Utrecht is eigenaar van dit bijzondere gebouw; de randvoorwaarden voor verkoop worden in de komende twee jaar geformuleerd in een visiedocument. In de tussentijd wordt het pand tijdelijk verhuurd.

 

Introductie

Toen in juni 2015 bekend werd dat de Centrale Bibliotheek zou verhuizen naar de Neude, was direct duidelijk waar de volgende UtrechtDownUnder zou plaatsvinden. Het markante gebouw aan de Oudegracht/Stadhuisbrug, in het hart van het historisch centrum zou het ideale decor vormen voor deze tweejaarlijkse kunstmanifestatie, een initiatief van het projectteam van Kunstliefde.
Wie kent immers niet dit statige pand uit 1850, een van de mooiste panden die de stad rijk is, vol geschiedkundige en architectonische details. Hoeveel liefhebbers van boeken en muziek brachten hier hun tijd door op een van de reusachtige verdiepingen? Tot 1975 huisde warenhuis V&D hier en daarna werd het de Centrale Bibliotheek.

P1330296

Geschiedenis van het pand Voormalig warenhuis 'Magazijn De Zon', een rijksmonument

De geschiedenis van het pand gaat terug tot 1850 toen er in opdracht van Vroom & Dreesmann een winkel werd gebouwd in de bocht van de Oudegracht, met gevels aan de Choorstraat, Stadhuisbrug en Oudegracht. Een ontwerp van de architect C. Kramm in een neoclassicistische stijl.

Het kwam tot stand in verschillende fasen, de nieuwbouw rond 1850 naar ontwerp van C. Kramm in Neo-Classicistische stijl, uitgebreid in 1903 met een derde verdieping, vervolgens in 1909, 1913 en 1922-24 uitgebreid in verwante stijl door P.J. Houtzagers. Tenslotte werd in 1933 het oude deel uit 1850 vervangen. Onder leiding van de huisarchitect van de V&D J. Kuijt, kwam er een uitbreiding in een afwijkende stijl waarbij Kramms werk werd vernieuwd. De gevels werden in het hele verbouwingsproces onder meer voorzien van glas in lood en beeldhouwwerken zoals medaillons. Als kunstenaars waren A.J. Dresmé, L. Kamman en A. Termote bij de verbouwingen betrokken. Het oudste – nog bestaande – deel van het pand is de gevel aan de Stadhuisbrug en de Oudegracht.

Het pand was bekend onder de naam ‘Magazijn De Zon’.

Tot omstreeks 1974 bleef de V&D in het pand gevestigd waarna het eigendom werd van de gemeente. Het pand is daarop gesplitst zodat onder andere de Utrechtse hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek erin kon worden gevestigd. Ook kwam er een designwinkel onder de noemer Mobach (tot 2014) en opende boekenwinkel Broese Kemink er haar filiaal. De architect M. van Schijndel was in 1995 betrokken bij een verbouwing van het winkelgedeelte.

In 2001 werd het markante gebouw gewaardeerd als rijksmonument met als reden: “van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een winkelpand rond 1900 met latere uitbreidingen. Tevens vanwege de stedenbouwkundige waarde vanwege de prominente situering aan de Stadhuisbrug/Choorstraat/Oudegracht in het historische stadscentrum.”

Anno 2018 heeft de gemeente Utrecht het plan opgevat om het pand in de toekomst te verkopen. De bibliotheek verhuisde dit voorjaar, net als boekhandel Broese naar het voormalige hoofdpostkantoor op de Neude.

[Bronnen: Rijksmonumenten, Wikipedia]

De glas-in-lood koepel op de derde verdieping

Uitzicht op het gemeentehuis vanaf de tweede verdieping

Uitzicht op het gemeentehuis vanaf de tweede verdieping

Glas-in-lood ramen op de verschillende verdiepingen

Trappenhuis

Derde verdieping

Kelder, voormalige kinderboeken afdeling

Kelder, voormalige kinderboeken afdeling